1-  Mimari Fenni Mesuliyet Hizmetleri, esas olarak, Planlı Alanlar Tip imar Yönetmeliği ile TMMOB Mimarlar Odası Mimari Fenni Mesuliyet Hizmetleri Şartnamesi hükümleri doğrultusunda yürütülür.

 

2- Fenni mesuller, Planlı Alanlar Tip imar Yönetmeliği’nin 57. maddesinde belirtilen esaslara göre düzenlenen ruhsat eki projelerin uygulanmasının denetimi için mal sahibi veya vekili tarafından belirlenirler ve ilgili idareye karşı görevli ve sorumludurlar.

 

3-  Fenni Mesuller, yapı sahibince tespit edilse ve atansa dahi, yapı ruhsatı düzenlenmesi ve onaylanması ilgili idarece yapılmaktadır. Fenni Mesuliyet, yapım aşamasının kamu adına denetimi görevidir. Bu hizmetten amaçlanan, yapıların bizzat yerinde, ruhsat eki projelerine, standartlara ve şartnamelere uygun olarak yapılmasının denetlenmesi, aykırılığın bulunması halinde, 3194 sayılı imar Kanununun 28. maddesi uyarınca 3 gün

içinde yasal işlem yapılmak üzere ilgili idareye bildirilmesidir: Bu görevin, ticari bir yaklaşımla değerlendirilmesi mümkün değildir. Anayasa Mahkemesinin 4708 sayılı Kanuna istinaden açılan davaya ilişkin kararlarında da belirtildiği gibi fenni mesuller idareye yardımcı olmak üzere atanırlar.

 

4-  Fenni Mesuller, denetim surecinde kamu idarelerine yardımcı olmak üzere tescillenen fen adamlarıdır. Fenni mesuller öncelikle kamuya, ilgili idareye ve üyesi oldukları meslek odasına karş1 sorumludurlar. Ayrıca yaptıkları sözleşmeler nedeniyle, yapı sahibine karşı özel hukuk kuralları çerçevesinde sorumlulukları bulunmaktadır.

 

5- Proje ile ilgili sorumluluk proje müellifine ait olmak üzere yapının fenni mesuliyeti, konusu, ilgisi ve yapım aşamasına göre mimar, inşaat, makine ve elektrik mühendisleri tarafından ayrı ayrı yürütülür.

 

6-  Fenni mesuller yapının kanuna, plana, yönetmeliklere, ilgili diğer mevzuat hükümlerine, fen, sanat, sağlık kurallarına, ruhsat eki projelerine, Türk Standartları Enstitüsü standartlarına, teknik şartnamelere uygun yapılıp yapılmadığını denetlemekle yükümlüdürler. Bu yükümlülüklerine dair taahhütnameyi ilgili idareye vermek zorundadır. (Taahhütnamede fenni mesul ile mal sahibi arasında yapılan sözleşmede belirlenen fenni

mesuliyet bitiş suresine ilişkin bilginin yer alması gerekir. Ayrıca, noter tasdikli imza sirküleri, Bağ-Kur veya sigorta kaydı, her yıl yenilenecek vergi kayıt belgesi de taahhütname ile birlikte idareye verilir.)

 

7- Fenni mesullerin, yapıda aynı zamanda müteahhit, taşeron veya şantiye şefi olarak görev almaları söz konusu olmayıp, tespit edilenler hakkında cezai işlem tesis edilmesi zorunludur.

 

8-  Fenni Mesuller, idareye; kanuna ve mevzuata aykırı uygulama nedeniyle süreli olarak faaliyetleri kısıtlanan fenni mesullerin bu durumu hakkında bilgilenmek ve yönetmelikle belirlenen inşaat alanı sınırlamalarının denetimini sağlamak üzere, Mimarlar Odası tarafından düzenlenen, sicil durumunu ve fenni mesuliyet üstlenilen işin adı ile fenni mesulün üzerinde bulunan fenni mesuliyete ilişkin inşaat alanını (m2) belirtir "Sicil

Durum Belgesi'ni vermekle yükümlüdürler.

 

 9-  Planlı Alanlar Tip imar Yönetmeliği’nin 57’nci maddesi uyarınca; Fenni Mesuliyet üstlenen mimarların, Fenni mesuliyet süresi boyunca Büro Tescil Belgelerinin aktif olması gereklidir. (Örneğin 2008 yılında, süresi 18 ay olan bir fenni mesuliyet üstlenen mimarın tescilini, 2009 yılı başında yenilemesi gereklidir.) Mimarlar Odası'nın ilgili birimince, tescilini yenilememiş olan Fenni Mesul Mimar'a tescilini yenilemesi için çağrı yapılır; bu çağrıya rağmen tescilini yenilemeyen mimarın durumu ilgili idareye bildirilir.

 

10- TMMOB Mimarlar Odası Serbest Mimarlık Hizmetlerini Uygulama, Tescil ve Mesleki Denetim Yönetmeliği’nin 13’ncü maddesinde belirlenen istisna koşullardan yararlanılarak; Mimar kendisi, eşi, annesi, babası, kardeşleri ve çocukları gerçek kişi olarak, iş sahibi konumunda olduğu durumlarda ve ticari amacı olmayan kendi kullanımları için yaptıracakları binalarda, serbest mimarlık hizmetlerini (Proje ve TUS), bu durumu belgelemek ve bir defaya mahsus olmak üzere, serbest mimarlık hizmetleri büro tescil belgesi ve fatura aranmaksızın asgari ücret üzerinden mesleki denetim bedeli ödeyerek yapabilirler. Ancak aynı zamanda yapının müteahhidi ve /veya Şantiye Şefi olamazlar.

 

11- Ücretli olarak çalışan mimarlar, fenni mesuliyet üstlenemezler.

 

12- TMMOB Mimarlar Odası Mimarlık Hizmetleri şartnamesi ve En Az Bedel Tarifesi'nin 14.1 ve 14.2 maddesi uyarınca; Mimari fenni mesuliyet (TUS) iş aşamalarına ait hizmet bedelleri mimar'a sözleşmede aksine bir hüküm bulunmadıkça belirlenmiş inşaat süresine bölünerek bulunan eşit aylıklar şeklinde ödenir. Mimari fenni mesuliyet (TUS) hizmeti karşılığı bedel yapıldığı donemin tarifesine göre hesaplanarak 6denir. Bu durumda, yeniden hesaplanan hizmet bedelinin s6zleşmede yazılı bedelle farkı, o dönemde sürdürülen inşaat suresine b610nerek bulunacak aylık miktarı bir önceki

dönemin aylık bedeline ilave edilir. Mimarlar Odası'nın ilgili birimi, Fenni Mesuliyet ile sözleşme ve fatura kontrolünü bu hükümler çerçevesinde gerçekleştirir.

 

13- Ruhsat yenileme, iskan başvurusu, kat mülkiyeti başvurusu vb. konulara ilişkin Fenni Mesuliyet üstlenmek için yapılan başvurularda; sözleşme ekinde yer alan belgelere ek olarak, yapının tamamlanmışlık düzeyini gösteren tespit tutanağı da kontrol edilir. Bu tutanakta belirtilen yapının tamamlanma düzeyi ile sözleşmede belirtilen inşaat sürelerinin; TMMOB Mimarlar Odası Mimari Fenni Mesuliyet (TUS) Hizmetleri şartnamesi'nde belirtilen asgari sürelere uygunluğu kontrol edilerek, fatura denetimi TMMOB Mimarlar Odası Mimarlık Hizmetleri şartnamesi ve En Az Bedel Tarifesi'nin 14’ncü maddesinde belirtilen koşullara uygun olarak yapılır.

 

14- Mimarlar Odası birimleri; fenni mesuliyete ilişkin yapı inşaat alanı sınırlamasının kontrolünü, idarelerce birer örneği gönderilen ve kayıtlarına giren yapı ruhsatı ile bu ruhsata istinaden düzenlenen yapı kullanma izin belgelerini veya fenni mesul sözleşmelerini veya istifa dilekçelerini dikkate alarak yerine getirirler. Bu hususta;

 

a-  Fenni mesuller, sözleşme sürelerini Yapı Ruhsatına işlettirmelidirler.

 

b-  Mimarlar Odası birimleri, Fenni Mesuliyet üstlenen üyelerinin sicil kayıtlarında yer alan sorumlulukların düşülmesi aşamasında öncelikle idarelerce düzenlenerek bir örneği Oda'ya gönderilen Yapı Kullanma izin Belgeleri'ni dikkate almalıdırlar

 

c- Yapının tamamlanmış olması ve yapı sahibinin kendisine ait yükümlülükleri yerine getirmeyerek (SSK ilişik kesme, vergi, harç yatırmama vb.) Yapı Kullanma izin Belgesinin alınmaması halinde fenni mesullerin mağdur olmaması bakımından sözleşmelerinde aksine bir hüküm yok ise 3194 Sayılı imar Kanununun 28. maddesi kapsamında istifa dilekçesi vererek idarece yapı yerinde tespit yapılmak ve yapı durdurulmak suretiyle yapıya ilişkin fenni mesuliyet sorumluluklarını sonlandırabilirler.

 

d-  Fenni Mesullerin, ilgili idarece onaylı istifa dilekçesi ve seviye tespit tutanağı vererek  fenni mesuliyet hizmetlerini sonlandırdıkları yapıya ilişkin m2' ler; Mimarlar Odası'nın ilgili birimince, sicillerinden düşülür.

 

15- Fenni mesulün, yapının bulunduğu il sınırları içinde ikamet etmesi esastır. Farklı bir ilde fenni mesuliyet üstlenilebilmesi için; ilgili idarenin ve Oda biriminin uygun görmesi, yapı yeri ile fenni mesulün işyeri arasındaki mesafenin en fazla 200 km. olması gerekir.

 

a- Farklı bir ilde fenni mesuliyet üstlenilebilmesi için, büro tescil adresi ile yapı yeri arasında en fazla 200 km olması ve söz konusu ilde bu görevi üstlenebilecek meslek adamının bulunmaması veya aynı ilde bulunsa dahi 200 km' den fazla mesafenin olması veya ilde bulunan fenni mesullerin kotalarını doldurmuş olması ve diğer nedenlerle ruhsat düzenleyecek ilgili idarelerce değerlendirme yapılması gerekmektedir.

 

b- Bayındırlık ve iskan Bakanlığınca; burada kastedilen mesafe; vergi kayıt ve sigorta kayıt adresi ile aynı olan büro tescil adresi ile yapı yeri arasındaki mesafe olarak değerlendirilmektedir.

 

c- Bir şirketin, vergiye kayıtlı olduğu yer dışında şube açması durumunda; şirketin şube açıldığına dair ticaret sicil memurluğundan belgelenmesi veya ticaret sicil gazetesi, şube açılan yerde ikamet eden diğer, mimar ortak veya ortakların Mimarlar Odası birimine kaYltl1 olması gereklidir.

Bu durumu belgeleyen mimar ya da mimarlara, Serbest Mimarlık Hizmetlerini Uygulama, Tescil ve Mesleki Denetim Yönetmeliği’nin 9. maddesinde belirtilen koşulları yerine getirerek bu belgelerle birlikte kayıtlı olduğu birime başvurması durumunda bura tescil belgesinde bulunan büro adresinin şube adresi olarak yazılması kaydıyla Bura Tescil Belgesi düzenlenebilir.

 

16- Mimari Fenni mesuller, 30.000 m2'den, fazla inşaatın, fenni mesuliyetini aynı anda üstlenemez. Üzerinde başka bir fenni mesuliyet bulunmamak koşulu ile bu miktarları aşan tek ruhsata bağlı inşaatlarda bu şart aranmaz.

 

17- Bir parselde birden fazla yapı bulunması ve toplam inşaat alanının 30.000m2’nin üstünde olması durumunda; ilgili idarece, yapı ruhsatlarının her blok için ayrı ayrı düzenlenmesi gerektiği göz önüne alındığında; fenni mesuliyet hizmeti ayrı ayrı mimarlar tarafından üstlenilmelidir.

 

a- Bloklardan birisinin 30.000m2 üzerinde olması halinde, üzerinde başka bir fenni mesuliyet bulunmayan bir mimar bu yapının fenni mesuliyetini üstlenebilir. Diğer bloklara ait fenni mesuliyeti üstlenemez; bunların fenni mesuliyeti yukarıda belirtilen sınırlamalar dahilinde ayrı mimarlar tarafından üstlenilmelidir.

 

b- Parselde tip blokların uygulanması durumunda, bir mimarın üstlendiği fenni mesuliyet sorumluluğu, 30.000m2'nin üzerinde olamaz. Toplam inşaat alanının 30.000m2'nin üzerinde olması durumunda, fenni mesuliyet ayrı ayrı mimarlar tarafından üstlenilmelidir.

 

18- Fenni mesuller ve yardımcısı fen adamları yapı ruhsat formunda belirlenenler ile aşağıda belirtilen yapım aşamalarında yapı yerinde bulunmak ve aşağıda sıralanan işlerin yapılmış olduğuna ilişkin açıklamaları yapı denetim defterine işlemek zorundadır.

a- Aplikasyon,

b- Hafriyat ve zemin hazırlama ve zemin etüdü ve emniyet gerilmesi testlerinin yapımı,

 

c- Temel inşaatın tamamlanması ve temel vizesi düzenlenmesi,

 

d- Temel ve çatı dahil her katın kalıp, demir, beton ve tesisat donanımı,

 

e- Su ve ISI yalıtım vizesi,

 

f- Malzemenin kullanımından önce Türk Standartları Enstitüsü standartlarına uygunluğunun denetimi.

 

g- Tesisat, elektrik, kanalizasyon vizeleri.

 

19- 4708 Sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun'a tabi olan pilot illerde, T.C. Bayındırlık ve iskan Bakanlığı Genelgeleri doğrultusunda;

 

a- Korunması gerekli kültür ve tabiat varlığı olarak tescil edilmiş yapıların denetimi, Fenni Mesullerce üstlenilebilir.

 

b- Tek parselde, bodrum katı dışında en çok iki katlı ve toplam 200m2, yi geçmeyen müstakil yapıların denetimi fenni mesuller tarafından Üstlenilebilir. (Bağımsız bölüm sayısı birden fazla olabilir.)

 

c- Toplam 200 m2 ifadesinden, bodrum katlan dahil yapının Planlı Alanlar Tip imar Yönetmeliği’nin 16/4 üncü maddesinde belirtilen Kat Alanı Kat Sayısına (KAKS) (Emsal) esas alanın anlaşılması gerekmektedir. Tadilat ve ilave ruhsatlarında da ilave edilecek kısımla birlikte mevcut yapının emsale konu alanının toplam 200 m2'yi aşmaması gerekmektedir.( Işıklıklar hariç;, bodrum kat, asma kat ve çatı arasında yer

alan mekanlar ve ortak alanlar dahil yapının in$a edilen tüm katlarının alanı esas alınmak Üzere, tek parselde yapılması planlanan ruhsata esas toplam inşaat alanı 200m2'yi geç;en yapılar, 4708 Sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanuna tabidir.)

 

d- 3194 sayılı imar Kanunu hükümlerine göre yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi olup ta, kat ilavesi, taşıyıcı sistemin görevlendirilmesi yapının bağımsız bölümlerinin karakterini veya kullanım amacını değiştirme gibi yeniden ruhsat alınması gereken işlemlerde; talebin yürürlükteki plan ve mevzuat hükümleri kapsamında karşılanmasının mümkün olduğunun belirlenmesi halinde tamamına yapı kullanma izin belgesi düzenlenen yapılara ili$kin tadilat, ilave ve güçlendirmeye yönelik denetim işlemleri 4708 sayılı Kanun ve mevzuatına göre gerçekleştirilir.

 

e- 3194 Sayılı imar Kanunun hükümlerine göre yapı ruhsatı alarak yapımına başlanılmış ve ruhsat süresi içinde imar planına, mevzuata, ruhsat ve eklerine, standartlara, teknik şartnamelere uygun yapılarak inşai faaliyeti kalmamış ve bu husus ilgili idarece tespit edilmiş ancak yapı kullanma izin belgesi almayarak ruhsatsız duruma düşmüş yapıların; yeniden ruhsat düzenleme işlemi yapı ruhsatının alındığı tarihteki mevzuat

hükümlerine göre yapılacaktır. Ancak, ilk ruhsat alındığı tarihteki mevzuat ve kurallara uygun olmakla birlikte bugün için deprem koşullarına uygunluk taşımayan yapının, takviye projeleri ile uygun hale getirilmesinin zorunlu olduğu, konuya ilişkin Danıştay Altıncı Dairesinin 1.5.2001 tarihli ve Esas No: 1995/6465 Karar No:2001/2286 sayılı kararında hüküm altına almıştır. Bu nedenle öncelikle temel, beton, demir ve taşıyıcı duvar testlerinin yaptırılarak yapının deprem koşullarına uygunluk taşıyıp, taşımadığı hususunun irdelenerek rapora bağlanması gerekmektedir. Bu yapılar hakkında öncelikle 3194 sayılı imar Kanununun 32. maddeleri uyarınca işlem yapılması zorunludur. ilk ruhsat alındığı tarihteki plan ve mevzuat hükümlerine, ruhsat eki projelerine uygun yapıların sorumlularına ruhsatın hükümsüz hale gelmiş olması nedeniyle veya bugün için güçlendirme gerekmesi nedeniyle ceza tatbiki mümkün değildir. Bu yapılara yapı kullanma izin belgesi düzenlenmesi aşamasında; ilgili fenni mesullerce, yapı projelerinin, yapının ilk ruhsat tarihindeki imar planı, ilgili yönetmelikler, standartlar, teknik şartnameler ve diğer mevzuat hükümleri ile birlikte, yürürlükteki deprem koşullarına (Afet Bölgelerinde Yapılacak Yapılar Hakkında Yönetmelik) uygunluk raporu da değerlendirilerek yapı güvenliğine, uygunluğuna ilişkin rapor düzenlenir. Bu rapor ilgili idarece incelenerek onaylanır. Fenni mesullerin düzenlediği rapor sonrası inşai faaliyeti tamamlanmış yapının Yürürlükteki deprem koşullarına ve ilk yapı ruhsatının alındığı tarihteki diğer mevzuat hükümlerine uygun olduğu, yap' projelerinde herhangi bir değişiklik veya düzeltme

gerekmediği tespit edilir ise bu yapıya ilk ruhsat alındığı tarihteki mevzuat hükümlerine göre yapının tamamının sorumluluğu uzmanlık alanına göre tüm fenni mesullerce üstlenilmek koşuluyla yeniden yapı projeleri onaylanarak ruhsat ve yapı kullanma izin belgesi düzenlenmesi mümkündür. Bu gibi yapılarda; yap' denetim görevi yeniden yapı ruhsatı alınmadan önceki yapı ruhsatında sorumluluğu üstlenen fenni mesullerce üstlenilebileceği gibi yapı sahibinin isteğine bağlı olarak yeni fenni mesullerce de üstlenilebilir veya yapı denetim kuruluşu tarafından 4708 sayılı Kanun hükümlerine göre yürütülebilir. İlgili idare ve fenni mesullerin düzenlediği rapor sonrası yapılan incelemede, yapının yürürlükteki deprem koşullanma uygun olmadığı, yapıda güçlendirme gerektiği ve bu amaçla yapı projelerinde herhangi bir değişiklik veya düzeltme gerektiği tespit edilir ise 4708 sayılı Kanuna göre yapı denetim sorumluluğu yapı denetim kuruluşu tarafından üstlenilmek şartıyla takviye (güçlendirme) projeleri ruhsat eki olarak ibraz

edilerek yeniden yapı ruhsatı düzenlenir. Ruhsatsız olarak yapımına başlanılmış yapılardan ruhsat almak Üzere başvuruda bulunulanlara ilgili idarelerce öncelikle durum tespiti yapılarak yürürlükteki plan ve tüm mevzuata uygun hale getirilip getirilemeyeceği hususunda rapor tanzim edilir.

Uygun hale gelmesi mümkün olmadığı kesin olarak anlaşılan yapılar imar Kanunun 32. maddesi uyarınca yıktırılır. Mevzuata uygun hale getirilmesi mümkün olduğu anlaşılan yapıların denetim işlemleri 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanuna göre gerçekleştirilir.

 

f- Yapı ruhsatı alındıktan sonra iki yıl içinde yapımına başlanmayan ruhsatı yenilenmeyerek ruhsatı hükümsüz hale gelen yapılara ilişkin yeniden ruhsat düzenleme işlemleri, yürürlükteki plan ve tüm mevzuat hükümleri dikkate alınarak gerçekleştirilir. Bu yapıların denetim işlemleri, 4708 Sayılı Yapı Denetim Kanuna göre gerçekleştirilir.

 

g- Yapı ruhsatı alındıktan sonra başlanıp da beş yıl içinde tamamlanamayan süresi içinde ruhsatı yenilenmeyerek ruhsatsız duruma düşen plan ve mevzuata uygun veya aykırı yapılara; idarece 6ncelikle 3194 saYll1 imar kanununun 32. maddesi uyarınca işlem tesis edilir. Denetim işlemleri 4708 Sayılı Yapı Denetim Kanuna göre yapılmak durumunda alan bu tip yapılarda, ilgili idarelerce durum tespiti yapılarak, imar mevzuatı kapsamımda yürürlükteki plan ve tüm mevzuata uygun olup olmadığı, uygun değil ise uygun hale getirilip getirilemeyeceği hususunda rapor tanzim edilir. ilk ruhsat alındığı tarihteki plan ve mevzuata aykırı yapıldığı tespit edilenler ile ruhsat süresi dolmasına rağmen inşai faaliyetleri sürdürülen yapıların sahibine, müteahhidine ve fenni mesullerine idarece cezai müeyyide uygulanır. Yürürlükteki plan ve mevzuata uygun hale gelmesi mümkün olmadığı kesin alarak anlaşılan yapılar imar Kanununun 32. maddesi uyarınca yıktırılır. Yapıldığı kadarıyla, yürürlükteki plan ve mevzuata uygun alanlar ile

plan ve mevzuata uygun almayan ancak uygun hale getirilerek yapı ruhsatı düzenlenmesi mümkün olduğu anlaşılan ruhsatı hükümsüz hale gelmiş yapıların denetim işlemleri 4708 sayılı Yapı Denetim Kanuna göre gerçekleştirilir.

 

h- 13 Agustus 2001 tarihinde yürürlüğe giren, 4708 saYll1 Yapı Denetimi Hakkında Kanun'un uygulamasında tereddütler alması durumunda, Bayındırlık ve iskan Bakanlığı’nın genelgeleri dikkate alınmalıdır.